Veel arbeidsongevallen buiten beeld bij Arbeidsinspectie

10/10/2023

Elk jaar worden ongeveer 200.000 werknemers slachtoffer van een arbeidsongeval. Ongeveer 60 mensen overlijden hierdoor jaarlijks en aan de gevolgen van ongezond werk overlijden jaarlijks naar schatting 4.000 mensen. De Arbeidsinspectie is verantwoordelijk voor het opvolgen van meldingen van ongevallen en klachten op de werkvloer. Dat doet de inspectie transparant, zo blijkt uit onderzoek van De Rekenkamer naar het meldingenproces. Maar uit dat onderzoek blijkt ook dat veel meldingsplichtige ongevallen (minimaal de helft en mogelijk wel 70%) helemaal niet worden gemeld bij de Arbeidsinspectie. 

Naar het rapport

 

Aantal niet-gemelde ongevallen nog hoger dan gedacht

Werkgevers melden arbeidsongevallen vaak niet, waar dat wel zou moeten. Eerder onderzoek schatte het percentage niet-gemelde ongevallen op ongeveer 50%. Uit onderzoek van de Algemene Rekenkamer blijkt dat dit percentage eerder een ondergrens is. Mogelijk is het nog flink hoger, misschien wel rond de 70%. Dat laatste was tot nu toe niet bekend.  
De Arbeidsinspectie en de minister van SZW slagen er niet in om de meldingsbereidheid bij werkgevers te verhogen. Mogelijke oorzaken van het niet melden van ongevallen zijn onder meer onbekendheid met de meldplicht, onduidelijkheid over de ernst van een ongeval of angst voor geschillen en rechtszaken. Onveilige arbeidsomstandigheden blijven zo buiten het zicht van de Arbeidsinspectie waardoor deze minder goed kan bijdragen aan een veilige werkvloer. Met name uitzendkrachten en arbeidsmigranten, die relatief vaak het slachtoffer zijn van arbeidsongevallen, lopen het risico hier de dupe van te worden. Vanaf 2024 geldt een dubbele meldplicht. Dit houdt in dat naast het inhurende bedrijf ook het uitzendbureau verplicht is een arbeidsongeval bij de Arbeidsinspectie te melden. Deze maatregel moet de ondermelding onder uitzendkrachten en arbeidsmigranten gaan verkleinen.

 

Hoogste boete voor niet melden zelden opgelegd

Tot 2013 kon het voor werkgevers voordelig zijn om ongevallen niet te melden en in plaats daarvan de boete van € 4.500 hiervoor te betalen. Om dit effect tegen te gaan heeft de minister van SZW besloten de maximale boete te verhogen naar € 50.000. In praktijk legt de Arbeidsinspectie zelden dit maximumbedrag op voor niet of te laat melden (3 keer in 7 jaar tijd). Gemiddeld bedraagt een boete € 1.500. 

 

Dubbele registraties belemmeren zicht op recidivisten

Door de manier waarop de Arbeidsinspectie bedrijven registreert in het inspectiesysteem heeft zij minder goed zicht op bedrijven die meermaals de wet overtreden. Dit komt doordat de Arbeidsinspectie unieke bedrijven soms op meerdere ’identificatienummers (ID’s)’ registreert. Hierdoor heeft de inspectie niet altijd het overzicht dat nodig is om te zien dat bedrijven herhaaldelijk de fout in gaan. Het risico is dan dat boetes niet worden opgehoogd waar dit volgens de wet wel had gemoeten. Het is de vraag welke gevolgen dit heeft voor de effectiviteit van de inspectie. 

 

Meer dan 2.000 slachtoffers arbeidsongeval

In 2022 waren er 2.357 slachtoffers betrokken bij een meldingsplichtig arbeidsongeval, waarbij voor 40 slachtoffers het ongeval een dodelijke afloop had. Dat staat in de jaarlijkse Monitor arbeidsongevallen, waarbij de Nederlandse Arbeidsinspectie zich baseert op afgeronde ongevalsonderzoeken. De meeste arbeidsongevallen doen zich voor bij waterbedrijven en afvalbeheerders. Ook de bouwsector, landbouw, bosbouw en visserij en de industrie scoren hoog.

Mannen zijn het vaakst betrokken bij een arbeidsongeval. In de sectoren die hoog scoren zijn mannen oververtegenwoordigd. Slechts 1 op de 8 slachtoffers is een vrouw. Het aandeel vrouwelijke slachtoffers is het grootst in de zorgsector en de horeca. Verder vinden er bij kleine bedrijven veel vaker ongevallen plaats dan bij grote bedrijven.

Gemiddeld genomen is een kwart van de slachtoffers ouder dan 55 jaar. In 13 procent van de gevallen zijn de slachtoffers jonger dan 25 jaar. Een derde van de ongevallen leidt tot blijvend letsel. De belangrijkste ongevalstypen zijn al een aantal jaren hetzelfde, namelijk vallen en in contact komen met een arbeidsmiddel, zoals een machine. Ook vinden er veel ongelukken met een voertuig plaats.

 

Melden is verplicht

Arbeidsongevallen moeten volgens de Arbeidsomstandighedenwet direct aan de Nederlandse Arbeidsinspectie worden gemeld. Dat moet gebeuren als het slachtoffer opgenomen wordt in het ziekenhuis, wanneer er sprake is van blijvend letsel of als het slachtoffer overleden is aan de gevolgen van het ongeval. Ook moet de werkgever het ongeval direct melden zodra bekend is dat er alsnog sprake is van een ziekenhuisopname of van blijvend letsel dat in verband kan worden gebracht met het arbeidsongeval.

De conclusies uit de 'Monitor arbeidsongevallen 2022' neemt de Arbeidsinspectie uit oogpunt van preventie mee in inspectieprojecten en de aanpak van arbeidsongevallen.

 

Bron: De Rekenkamer en De Arbeidsinspectie

 

Mocht je betrokken zijn bij een bedrijfsongeval verzeker je er dan van dat je werkgever dit wel meldt bij de arbeidsinspectie. Neem contact op met HZC als je betrokken bent bij een bedrijfsongeval of als je nog vragen hebt naar aanleiding van dit artikel.