Hoge brandstofprijzen raken bouw en infra: zo bespaar je op diesel met zwaar materieel

De brandstofprijzen staan opnieuw onder druk door geopolitieke spanningen en verstoringen op de energiemarkt. Vooral diesel wordt hard geraakt. Dat is direct merkbaar in de sectoren waarin onze leden actief zijn, waar nog veel wordt gewerkt met zware dieselmachines zoals graafmachines, shovels en dumpers.

De oliemarkt wordt onder meer beïnvloed door onrust in het Midden-Oosten en verstoringen rond de Straat van Hormuz, een belangrijke route voor olie-transport. In Nederland liep de dieselprijs volgens de NOS begin maart op tot €2,375 per liter, vergelijkbaar met het record uit 2022. Volgens BNR kan de prijs zelfs verder stijgen als de spanningen aanhouden.

Voor bouw- en infrabedrijven betekent dit dat brandstofkosten snel een grote impact hebben op het projectresultaat. Zeker bij veel draaiuren kan een kleine besparing al duizenden euro’s per machine per jaar opleveren. Daarom is het essentieel om niet alleen naar de pompprijs te kijken, maar vooral naar het verbruik op de bouwplaats.

Brandstofverbruik is beter te beïnvloeden dan je denkt

In de praktijk is vaak verrassend veel winst te behalen. Fabrikanten als Volvo, Caterpillar, Hitachi en Komatsu benadrukken al jaren dat vooral stationair draaien, onjuist gebruik en inefficiënte werkmethodes onnodig veel diesel kosten. Sommige machines draaien zelfs 40 tot 60 procent van de tijd stationair: pure verspilling.

Het goede nieuws: veel besparingen vragen geen grote investering, maar vooral bewustwording, slimmer gebruik van machines en een goede werkvoorbereiding.

Wat kan je zelf doen?

• Beperk stationair draaien zoveel mogelijk: Een machine die draait zonder te werken, verbruikt nog steeds brandstof. Ook langdurig warmdraaien is niet nodig. Zet de machine uit bij wachttijden, pauzes en overlegmomenten.
• Gebruik de eco-stand of brandstofbesparende modus: Veel moderne machines hebben een eco-stand of vergelijkbare brandstofbesparende instelling. Daarmee wordt het motortoerental en/of het hydraulisch systeem slimmer aangestuurd, zonder dat je voor veel werkzaamheden echt productiviteit verliest.
• Kies de juiste machine voor het werk: Juist bij grondverzet en infra is de juiste match tussen machine, bakinhoud, bereik, ondergrond en transportbewegingen cruciaal.
  Praktisch: Stem machinegrootte af op de productie-eisen.
• Voorkom onnodige bewegingen: Elke extra draai, rijbeweging of correctie kost brandstof. Dat geldt bij een graafmachine, maar net zo goed bij een shovel, dumper of wals. Een slimme opstelling van de bouwplaats en een logische routing maken vaak meer verschil dan gedacht.
  Praktisch: Denk na over de meest efficiënte werkvolgorde om voorkom onnodige bewegingen met de machine.
• Onderhoud machines op tijd en goed: Een vervuild luchtfilter, versleten injectoren, verkeerde bandenspanning, slechte smering of achterstallig onderhoud zorgen allemaal voor extra verbruik. Brandstofbesparing begint dus ook gewoon in de werkplaats.
  Praktisch: Houd lucht- en brandstoffilters schoon en op tijd vervangen en controleer bandenspanning bij mobiele machines regelmatig.
• Train machinisten op “het nieuwe draaien”: Het verschil tussen twee machinisten op dezelfde machine kan groot zijn. Niet omdat de één slechter is, maar omdat rijstijl, toerentalgebruik, werkritme en anticiperen veel invloed hebben op verbruik. In de praktijk levert bewust en rustig werken vaak direct winst op, zonder dat de productie omlaag hoeft.
  Praktisch: Geef toolboxen over brandstofbewust werken en geef terugkoppelingen over het verbruik
• Gebruik telematica en verbruiksrapportages: Wie niet meet, kan moeilijk sturen. Moderne machines bieden steeds vaker inzicht in: stationair percentage, liters per draaiuur, liters per geproduceerde kuub of ton, piekverbruik en foutmeldingen en onderhoudssignalen.
  Praktisch: Gebruik data niet als controlemiddel, maar als verbeterinstrument en maak brandstofverbruik onderdeel van de projectevaluatie
• Kijk ook naar het totaalplaatje: brandstof per productie-eenheid: De goedkoopste machine is niet automatisch de zuinigste machine. Soms verbruikt een zwaardere machine per uur meer, maar is deze per kuub verzet materiaal of per ton verwerkt product juist efficiënter. Daarom is het slim om niet alleen te kijken naar liter per uur, maar ook naar: liter per kuub grondverzet of per ton asfalt of puin.