Lessen uit dodelijk hijsongeval

Stabiliteit verdient meer aandacht

Vakvereniging HZC heeft kennisgenomen van  het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid over het dodelijke hijsongeval bij de brug in Lochem. De conclusies zijn confronterend en onderstrepen hoe belangrijk het is om veiligheid en stabiliteit bij hijswerkzaamheden altijd centraal te stellen. Het rapport bevat duidelijke lessen die de hele sector aangaan.

Bij het hijsen van een brugdeel in Lochem in februari 2024 ging het vreselijk mis. Twee mensen kwamen om het leven en twee anderen raakten zwaar gewond. Het brugdeel kantelde tijdens de montage en viel door het 25 meter hoge werkplatform heen.

Uit het onderzoek van de Onderzoeksraad voor Veiligheid blijkt dat geen van de betrokken partijen zich bewust was van het grote risico. Men kende elkaar van eerdere projecten en vertrouwde op elkaars ervaring. Daardoor werd onvoldoende stilgestaan bij de stabiliteit van de hijslast.

Stabiliteit onderschat

Volgens de Onderzoeksraad voor Veiligheid krijgt stabiliteit in de bouw- en hijsbranche te weinig aandacht. De bestaande richtlijn voor mobiele kranen van de Vereniging voor Verticaal Transport (VVT) is volgens de Onderzoeksraad te beknopt als het gaat om stabiliteit. Die moet worden uitgebreid en beter worden uitgelegd, ook richting buitenlandse partners.

Bij het ongeval werd een 51 meter lange en 135 ton zware stalen boog met twee mobiele kranen gehesen. Het zwaartepunt lag boven de hijspunten. Dat betekent dat er risico is op kantelen. Er was wel een spreidbalk gebruikt, maar de stabiliteitsmarge werd niet doorgerekend. Met eenvoudige schetsen werd geconcludeerd dat het veilig was.

Waarschuwing genegeerd

Twee dagen voor het ongeval ging het bij het lossen al bijna mis. Een brugdeel kantelde en kwam op zijn kop op de kade terecht. Toch leidde dat niet tot een nieuwe berekening van de stabiliteit. Tijdens de toolboxmeeting werd vooral gesproken over het risico van aanstoten, niet over het kantelgevaar zelf.

Uit nadere berekeningen bleek dat de constructie tijdens het hijsen steeds instabieler werd, vooral toen het brugdeel hoger kwam. Kleine bewegingen of wind konden dan al grote gevolgen hebben. De Onderzoeksraad acht het zeer aannemelijk dat het boogdeel toen het bijna in de eindstand was, kantelde doordat de stabiliteitsmarge te klein werd.

Belangrijke lessen

De Onderzoeksraad doet meerdere aanbevelingen:

• Maak stabiliteitsberekeningen verplicht en projectspecifiek.
• Stop met het klakkeloos overnemen van risico-inventarisaties van eerdere projecten.
• Spreek duidelijk af wie verantwoordelijk is voor de stabiliteit.
• Houd mensen altijd buiten het valbereik van een last.

De raad wijst geen schuldige aan, maar benadrukt dat de hele sector moet leren van dit ongeval. Stabiliteit mag geen “afvinkpunt” zijn, maar moet een vast onderdeel zijn van iedere hijsoperatie. Alleen zo kunnen dit soort ongelukken in de toekomst worden voorkomen.

Link naar het volledige rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid: Hijsongeval Lochem