Update: SER-advies over werken met arbeidsmigranten

Eerder hebben we een uitvraag gedaan onder HZC-leden over jullie ervaringen met arbeidsmigranten op de werkvloer. We vroegen waar jullie in de praktijk tegenaan lopen en welke knelpunten jullie zien. Jullie hebben destijds massaal gereageerd. Behalve goede ervaringen (harde werkers, welwillend en doen hun best, werken netjes) zijn er ook veel negatieve ervaringen en knelpunten genoemd. Zoals taal-/communicatieproblemen en invloed daarvan op kwaliteit en veilig werken. Maar ook beperkt zicht op en echt missende deskundigheid, certificaten en ervaring. Of grote cultuurverschillen (mentaliteit, netheid, betrouwbaarheid in afspraken, op tijd zijn e.d.) en invloed daarvan op kwaliteit en plezier van werken.

Die signalen zijn voor ons belangrijk, zeker omdat de Sociaal-Economische Raad (SER) een advies over arbeidsmigratie heeft uitgebracht aan de regering en de Tweede Kamer, waar we als HZC bij betrokken zijn geweest en inbreng konden hebben.

Drie richtingen in het SER-advies

In het advies worden drie belangrijke richtingen genoemd. Allereerst moet er meer worden gedaan om sociale misstanden te voorkomen, zoals uitbuiting, onderbetaling en onacceptabele huisvestingsomstandigheden.

Daarnaast kijkt de SER naar manieren om de afhankelijkheid van arbeidsmigranten te verkleinen. Bijvoorbeeld door automatisering, robotisering en het inzetten van AI, zodat hetzelfde werk met minder mensen gedaan kan worden.

Tegelijk erkent de SER dat er sectoren zijn waar de tekorten aan vakmensen zo groot zijn en de opgaven zo omvangrijk, dat arbeidsmigranten voorlopig nodig blijven. Denk onder andere aan sectoren als de bouw- en infrasector, de agrarisch-groene sector, en energienetwerken.

Gericht kijken naar tekortberoepen

Voor deze situaties bevat het advies een belangrijke aanbeveling: advies 25. Daarin wordt voorgesteld om gerichter te kijken naar sectoren waar structurele tekorten aan vakmensen bestaan en waar arbeidsmigranten dus nodig zijn en blijven.

De SER stelt voor om dit gericht en onder duidelijke voorwaarden te doen. Bijvoorbeeld via een (vitale) tekortberoepenlijst en door te stimuleren dat werknemers direct in dienst komen bij het bedrijf waar het werk wordt uitgevoerd. Ook wordt gekeken naar manieren om vakmensen onder goede arbeidsvoorwaarden aan te trekken.

Vanuit Vakvereniging HZC hebben we sterk aangedrongen op dit derde onderdeel van het advies. Natuurlijk vinden wij het voorkomen van misstanden en het verminderen van afhankelijkheid van arbeidsmigranten belangrijk. Maar we moeten ook realistisch zijn: in sommige sectoren kunnen we simpelweg niet zonder, nu niet en in de toekomst waarschijnlijk ook niet.

Veiligheid en vakmanschap voorop

Juist daarom is het belangrijk dat we goed kijken naar wat er in de praktijk op de werkvloer gebeurt. Uit signalen van leden blijkt bijvoorbeeld dat er soms problemen ontstaan door taalbarrières, verschillen in opleiding, certificering en vakmanschap.

Dat kan gevolgen hebben voor de samenwerking, de kwaliteit van het werk en, het belangrijkst, de veiligheid. Wat ons betreft mogen daar geen concessies aan worden gedaan. Als arbeidsmigranten nodig zijn, dan moet het werk veilig blijven, het vakmanschap op niveau zijn én moeten problemen in de praktijk samen met werkgevers en sectorpartijen worden aangepakt.

De ervaringen die jullie met ons hebben gedeeld, nemen we daarom nadrukkelijk mee in toekomstige gesprekken over dit onderwerp.

Dus veel dank voor jullie reacties en blijf dus ook reageren op polls/vragen die wij uitzetten via de nieuwsbrief. Want daar hebben we veel aan en doen we dus ook echt wat mee aan de belangrijke overlegtafels!

We zijn niet voor niets de STEM VAN DE PRAKTIJK!